“Bộ tứ” tròn vị ngày xuân

Không biết tự bao giờ, giò, nem, ninh, mọc trở thành các món truyền thống không thể thiếu của người Việt trong mâm cỗ đón Tết.

Các gia đình dù kinh tế khấm khá hay khó khăn đều cố gắng chuẩn bị chu tất, thịnh soạn những món trên cho mâm cỗ đón ông bà.
>> Mon an ngay tet

Mâm cỗ thịnh soạn ngày xuân - Ảnh: Đoàn Xuân

Giò:

Giò được làm chủ yếu từ thịt heo. Sau này điều kiện kinh tế phát triển, các gia đình tự làm thêm các loại giò bò, giò gà, giò xào, giò thủ…, nhờ đó hương vị mâm cỗ ngày tết thêm phần thịnh soạn.

Nguyên liệu chính để làm nên giò là thịt, giò, tiêu, và hành… tất cả được xay nhuyễn, sau đó trộn thêm với một ít bột gạo cho giò được giòn và chắc. Giò gói bằng lá chuối luộc chín trong nhiều giờ và có thể giữ được cả tuần mà không sợ hỏng.

Nem: 

Nguyên liệu để làm nem từ thịt heo sống, xay nhuyễn ướp trộn với bì, gia vị tiêu, tỏi lát, lá đinh lăng và được ủ chua cho lên men đến chín. Nhiều người khi biết nem làm từ thịt sống thì không dám ăn, nhưng khi đã ăn rồi sẽ nghiền vị chua thanh, ngòn ngọt, giòn giòn, thơm thơm cay cay được hòa quyện nơi đầu lưỡi.

Nem chua Quảng Ngãi - Ảnh: Trang Thy 

Nem chua đã biến tấu theo không gian và thời gian từ Bắc vào Nam, mỗi miền lại có những gia vị, hương liệu khác nhau. Nếu miền Bắc làm nem chua, nem chạo, thì miền Trung và miền Nam khi làm nem thường thêm đường, tỏi, ớt để tăng vị chua cay ngọt.

Ninh:

Ninh là món hầm góp mặt trong mâm cỗ ngày tết để bớt khô khan, tùy theo mỗi nhà mà món ninh được nấu bằng nguyên liệu gì. Món ninh phổ biến nhất là ninh măng. Nhưng cũng tùy vào loại măng mà mỗi miền lại có cách nấu khác nhau.

Giò heo hầm măng - Ảnh: Đoàn Xuân 

Ở miền Bắc dùng măng khô ninh với lưỡi lợn, miền Trung dùng măng khô ninh xương, còn miền Nam thì hay dùng măng tươi để ninh.

Mọc:

Mọc được nấu từ thịt nạc xay nhuyễn nêm gia vị tiêu, mộc nhĩ, bì heo rồi vo lại thành những viên tròn. Khi nấu, thả từng viên vào trong nồi nước đang sôi (đã nêm gia vị) khi thấy viên thịt nổi lên là được.

Món mọc cũng biến tấu từ Bắc vào Nam. Miền Bắc trứ danh món bún mọc, tới miền Trung thì cải biên nấu cùng với miến, vào đến miền Nam thành nấu khổ qua nhồi thịt. 

Món mọc miền Trung - Ảnh: Thanh Ly

Ngoài giò, nem, ninh, mọc ra, trong mỗi mâm cỗ ngày tết của gia đình người Việt còn có thêm nhiều món ngon mang đặc trưng văn hóa vùng miền.

Ăn tết vui mà khỏe

Tết thường là những chuỗi dài của các buổi tiệc tùng với nhiều loại thực phẩm đặc biệt hơn ngày thường khiến chúng ta khó có thể từ chối.

>> Mon an ngay tet

Nhưng ăn uống như thế nào để những ngày tết hưởng trọn niềm vui mà sức khỏe vẫn đảm bảo là vấn đề được nhiều người quan tâm.

Ám ảnh rối loạn tiêu hóa

Chị Lê Thị Hiền, thợ may, nhà ở Q.8, TP.HCM phàn nàn tết năm nào cũng vậy, nhà chị luôn có người gặp vấn đề về tiêu hóa. Nhà chị sống chung nhiều thế hệ, ông bà nội đã trên 90 tuổi, ba mẹ đã già, con cái đã có gia đình, cộng thêm 2 đứa cháu nên chị rất bối rối khi chuẩn bị thức ăn cho ngày tết. Cho nên cứ trước tết, chị và con dâu dành ra cả tuần đi siêu thị “khuân” cơ man nào là đồ ăn, nước uống, bia, rượu, bánh kẹo, trái cây... về chất đầy nhà.

Chị là con dâu trưởng nên anh em khắp nơi đổ về mừng tuổi, mừng thọ ông bà, do đó lúc nào chị cũng phải chuẩn bị mâm cỗ sẵn sàng và cả nhà luôn phải thay nhau cầm đũa tiếp khách. Dù mỗi lần chỉ nhấm một tí nhưng rồi một ngày “bao nhiêu là tí” như thế khiến cho ai nấy đều khó tránh khỏi bị bội thực, dẫn đến rối loạn tiêu hóa, cả ông bà nội già cũng không tránh khỏi. Cho nên mỗi năm sắm đồ tết, chị Hiền phải chuẩn bị thêm một tủ thuốc gia đình để sử dụng khi cần.

Theo đúng nghĩa văn hóa ẩm thực Việt Nam, ăn tết, ngoài “thịt mỡ, dưa hành, bánh chưng xanh” thì còn vô số các món ăn giàu đạm, đường, béo cùng các loại rượu, bia, nước giải khát có ga. Việc nạp quá nhiều loại thực phẩm trong một ngày, từ tinh bột, đạm, dầu mỡ, chất xơ, bánh kẹo, nước giải khát có gas, rượu... như trường hợp của chị Hiền khiến bộ máy tiêu hóa quá tải.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm dinh dưỡng TP.HCM, về mặt lý thuyết, ăn nhiều món trong một bữa ăn, tí cơm, tí thịt, tí cá, tí rau... là tốt nhưng lại có một nguy cơ, đó là ăn khi thức ăn phải lưu trữ, bảo quản trong tủ lạnh, nấu đi nấu lại nhiều lần... dễ khiến thực phẩm nhiễm khuẩn và lây chéo sang nhau. Khi đó, ăn càng nhiều món càng dễ bị ngộ độc, bởi không bị món này thì lại bị món khác. Ngoài ra, nhà nào cũng có vài thùng các loại nước đóng hộp, đóng chai. Một ngày uống quá nhiều loại nước, đồng nghĩa với việc “nạp” quá nhiều chất bảo quản cũng khiến đường tiêu hóa bị ảnh hưởng. Hơn nữa, ngày tết thường có thói quen gặp đâu ăn đấy, do vậy chúng ta thường không ăn thành bữa, làm thay đổi nhịp tiêu hóa của ngày thường (3-4 bữa/ngày).

Ăn theo ngày thường, theo chu kỳ sinh học, cứ đến giờ đó là dạ dày làm việc, đường tiêu hóa làm việc. Trong khi đó, ngày tết ăn “rải rác” suốt ngày nên dạ dày lúc nào cũng có thức ăn, bụng lúc nào cũng ngang ngang nên hệ tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng. Theo các chuyên gia, sai lầm thường gặp nhất là: ăn uống không theo giờ giấc, ăn quá nhiều cloại thức ăn giàu chất đạm, chất béo, ít rau xanh, các bữa ăn quá gần nhau, mua quá nhiều thực phẩm dự trữ, dẫn đến thực phẩm dễ bị hỏng, nấu quá nhiều món ăn và thức ăn trong một bữa dẫn đến thức ăn bị ôi thiu ăn vào dễ bị rối loạn tiêu hóa, uống nhiều rượu bia, ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, ăn nhiều bánh mứt, kẹo, uống nhiều nước ngọt dẫn đến tăng cân hoặc chán ăn, ăn không ngon miệng...

Để ăn tết vui và khỏe

Chị Nguyễn Lưu Vy Oanh, 38 tuổi, ở Q.4, TP.HCM chia sẻ chị rất háo hức mỗi khi tết đến. Đây là dịp cả nhà được ở bên nhau, xúng xính trong những bộ đồ đẹp nhất, cùng nhau đi chúc tết anh em, họ hàng, bạn bè. Đi tới đâu cũng được nghe những lời chúc tốt đẹp, được đãi những bữa ăn thịnh soạn, được nếm những món mới, vừa ngon, vừa bắt mắt. Rồi gia đình chị lại háo hức tiếp đón mọi người tới nhà mình, tiệc tùng, hát hò... Năm nào vợ chồng, con cái chị cũng “chơi xả láng” nên hậu quả về vấn đề tiêu hóa cũng không ít. Chồng thì uống bia, rượu nhiều mất men tiêu hóa, sinh ra tiêu chảy, chị thì lúc nào cũng trong tình trạng “không tiêu, ợ chua” do nạp quá nhiều món khoái khẩu chiên, xào, đồ ngọt... Còn 2 đứa con thì khỏi phải nói, chúng không bị ép ăn nên tha hồ bỏ bữa, khi nào đói đã có bánh kẹo, nước ngọt nên đã không đủ chất dinh dưỡng lại sinh ra chứng chán ăn. Ra tết, vợ chồng Oanh không chỉ khó lấy lại nếp sinh hoạt thường ngày mà còn phải “giải quyết hậu quả” về hệ tiêu hóa của cả nhà. Tuy thế, ai cũng thích tết và năm nay, vợ chồng chị dự định sẽ ăn tết “linh đình” hơn những năm trước vì đúng dịp kỷ niệm 10 năm ngày cưới.

Mâm cỗ thịnh soạn ngày xuân - Ảnh: Đoàn Xuân

Có lẽ trường hợp như vợ chồng chị Oanh là “bệnh” chung của rất nhiều người. Các chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm dinh dưỡng TP.HCM cho rằng bình thường chỉ số tiêu hóa hấp thụ của chúng ta có thể rất tốt, nhưng khi ăn nhiều quá, hấp thụ không được tốt, tiêu hóa kém... rất dễ gây ngộ độc. Cần đặc biệt lưu ý các loại bánh mứt kẹo. Rất nhiều loại không thể thiếu phẩm màu. Cho dù là phẩm màu không độc hại, được phép lưu hành nhưng một ngày ăn quá nhiều, vừa kẹo, vừa bánh, vừa mứt... mỗi thứ một tí rất dễ bị ngộ độc thức ăn.

Theo các chuyên gia, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày này, cần tuân thủ những nguyên tắc dinh dưỡng hợp lý như sau: Vẫn giữ số các bữa ăn giống như ngày thường, không nên nấu quá nhiều các món ăn trong một bữa, số lượng các thức ăn trong một bữa cũng nên nấu vừa phải đủ ăn, tránh tình trạng thức ăn dư thừa dẫn đến lãng phí. Không nên quên món rau, nên ăn rau luộc. Hạn chế ăn bánh kẹo; nước ngọt, rượu bia uống ở mức vừa phải. Và đặc biệt, hãy biết tiết chế trước những món ăn, trước những lời mời để dạ dày không bị bội thực, kéo theo một loạt nguy cơ về tăng cân, rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm...

Lạ miệng gà nướng lá dâu tằm

Món ngon Hà Nội cổ này từng được Vân Đài, nữ thi sĩ Việt Nam đầu tiên trong làng Thơ mới mô tả trong cuốn sách nấu ăn “Làm bếp giỏi” của bà.

Một món ngon thuần Việt, lãng mạn và rất dễ thực hiện - Ảnh : Riamedia 

Nguyên liệu:

- Gà ta: 1,5 kg

- Mỡ nước: 100 gr

- Lá dâu non: 30 lá

- Kẹp tre tươi: 15 chiếc

- Hành khô: 4 củ

- Gia vị: muối, đường, nước mắm, tiêu

Cách làm:

- Gà lọc bỏ xương, thái miếng vừa ăn, ướp gia vị tiêu, đường, muối, nước mắm, hành khô giã nhỏ trong 30 phút.

- Trụng sơ lá dâu trong nước sôi, để ráo.

- Trải lá dâu ra và gói miếng gà lại, chú ý gạt hết hành không cho bám vào thịt gà để tránh bị cháy.

- Kẹp gà đã gói vào que tre. Quạt hồng than hoa, cho kẹp gà vào nướng chín, vừa nướng vừa quết mỡ lên miếng gà gói lá dâu đến khi thịt chín thơm.

Vịt nấu măng

Vịt thịt: 1 con (1,5kg), măng: 600g, gừng: 10g, hành tím băm: hai muỗng xúp, hành lá: năm cọng, ngò: một ít, muối, tiêu: một ít, rượu trắng: một muỗng xúp.

>> Mon an ngay tet

Chế biến và trình bày:

Vịt làm sạch, dùng gừng giã nhỏ hòa với rượu, xát đều lên vịt. Sau đó chặt miếng vừa ăn ướp với muối, tiêu, hành tím, tỏi băm để thấm 15 phút. Xào thịt vịt đã ướp cho thơm, cho nước vào nấu.

Măng luộc chín, rửa sạch, cắt sợi, cho vào nước nấu vịt nấu cho măng thấm, nêm gia vị vừa ăn. Múc vịt hầm măng ra tô, rắc hành ngò, tiêu, ăn với cơm hoặc bún.

Mẹo bếp

Khử chất đắng trong măng

Măng tươi là món ăn ngon nhưng cần phải khử độc (chất đắng trong măng). Măng tươi mới được hái về, phải bóc bỏ vỏ, luộc nhiều lần qua nước sôi rồi xả lại bằng nước sạch. Đến khi nào thấy măng mềm nghĩa là chất đắng cũng đi hết, lúc đó mới đem chế biến món ăn.

Thử làm món Tết hấp dẫn của Singapore

Từ lâu Yee sang được xem là món ăn truyền thống trong ngày Tết cổ truyền của cộng đồng người Hoa tại Singapore.

>> Mon an ngay tet

Món ăn kết hợp giữa cá sống (thường là cá hồi) và những nguyên liệu rau củ màu sắc thể hiện khát vọng dồi dào, thịnh vượng và phát đạt trong năm mới.

Món Tết đầy màu sắc của người Hoa ở Singapore

Khi ăn, người ta sẽ xới tung tất cả các nguyên liệu lên, càng cao càng tốt nhưng phải thật khéo léo để thức ăn không rơi ra khỏi mâm và hét to “lohei” (vừa có nghĩa là trộn đều, vừa có nghĩa là thịnh vượng).

Sau đây, các đầu bếp của khách sạn Intercontinental (Q.1, TP.HCM) sẽ hướng dẫn bạn đọc iHay.vn thực hiện món ăn hết sức độc đáo này.

Nguyên liệu:

Cá hồi tươi: 500g, sứa biển: 20g, mứt đu đủ màu xanh, đỏ: mỗi thứ 20g, khoai môn: 1 củ to, gừng chua Nhật: 20g, rau mầm: 20g, bưởi: 1 múi, cà rốt: 1 củ, mè trắng rang: 10g, đậu phộng rang xay nhuyễn: 10g, ngũ vị hương: 5g, tắc: 2 trái, dầu ăn: 20g, bao lì xì nhỏ: 2 cái, bánh tráng nem cắt sợi: 1 cái; nước mắm Thái pha sẵn: nửa chén.

Thực hiện:

Cá hồi cắt miếng dày hình chữ nhật, sau đó thái xéo dao để lạng thành từng miếng mỏng.

Sứa biển rửa sạch, ngâm đá cho giòn rồi vớt ra để ráo.

Khoai môn, cà rốt gọt vỏ, bào sợi, riêng khoai môn thì đem chiên giòn cùng với bánh tráng nem, vớt ra, để ráo dầu. Bưởi tách lấy "thịt".

Lấy một cái đĩa tròn, rộng, xếp cá hồi vào giữa đĩa, rắc mè, đậu phộng rang lên. Tắc cắt đôi để lên.

Sau đó, lần lượt nhúm từng loại nguyên liệu đã chuẩn bị sẵn, mỗi thứ một ít để xung quanh cho thật đều và đẹp.

Dầu ăn, nước mắm chua ngọt, mỗi thứ cho vào ly nhỏ riêng để kế bên cá hồi. Cho ngũ vị hương vào bao lì xì, để trên ly nước mắm.

Sau khi “xới tung” theo nghi thức thì rưới dầu ăn, nước mắm pha sẵn đều lên các nguyên liệu, vắt nước tắc lên, cuối cùng là đổ bao lì xì ngũ vị hương vào, trộn đều tất cả rồi thưởng thức.

Thịt lợn cuốn chuối xanh chiên xù

Món thịt lợn cuốn chuối xanh chiên xù không khó làm mà lại cực kỳ lạ miệng.

Nguyên liệu: (cho 2 người)

"Thư viện" món ngon - dễ làm cho những người phụ nữ đảm đang.

3 lạng thịt thăn (hoặc thịt ba chỉ, thịt mông nếu bạn không thích thịt quá nạc)

2 quả chuối xanh (tôi dùng 4 quả, 2 quả cuộn thịt và 2 quả ăn sống)

1 quả trứng gà

Bột chiên giòn, bột chiên xù

Hành lá

Hạt tiêu, muối ăn, dầu ăn

>> Mon an ngay tet

Cách làm:

- Cắt vỏ ngoài của chuối ra, ngâm vào bát nước có pha chút muối.

- Cắt đôi chuối sau đó cắt tiếp thành những miếng nhỏ dài.

- Một phần thịt bạn mang xay nhỏ rồi trộn với hành lá thái nhỏ, tiêu và ít muối.

- Phần thịt lợn còn lại bạn để nguyên tảng và thái mỏng theo chiều dài. Sau đó cho thịt băm và chuối vào giữa và cuộn tròn. Dùng hành lá buộc hoặc lấy tăm xâu qua để thịt không bị bung.

- Cho một ít bột chiên giòn vào bát, thêm ít nước và một quả trứng vào rồi trộn đều. Bột chiên xù cho ra đĩa.

- Lăn thịt cuộn qua bột chiên giòn rồi lăn tiếp qua bột chiên xù.

- Cho vào chảo rán vàng. Chú ý rán trên lửa nhỏ.

- Sau đó cho ra đĩa thưởng thức nóng, chấm cùng tương ớt. (trong ảnh có cả nem)

Hoa quả dầm thích hợp cho ngày nắng

Được thưởng thức món hoa quả dầm tươi mát trong thời tiết như thế này thật không còn gì thích thú bằng.

Hoa quả dầm từ dưa hấu, thanh long, bơ, mít, lê, dâu tây rất tốt cho sức khỏe. Tuy mỗi loại quả mang một sắc, hương vị riêng nhưng đều mang lại lợi ích khi thưởng thức như giải nhiệt, đẹp da và cung cấp các vitamin tự nhiên cho cơ thể.

Nguyên liệu:

- Dưa hấu

- Thanh long

- Mít

- Lê

- Dâu tây

- Quả bơ

- Sữa chua

- Sữa đặc có đường

Thực hiện:

Bước 1: Dâu tây rửa sạch, ngâm nước muối pha loãng. Sau vớt ra để ráo nước, cắt bỏ cuống rồi bổ làm 3 – 4.

Bước 2: Lê gọt bỏ vỏ, thái miếng vuông nhỏ, ngâm vào bát nước đun sôi để nguội có vắt vài giọt nước cốt chanh để lê khỏi thâm.

Bước 3: Thanh long lột bỏ vỏ, bơ và dưa hấu gọt bỏ vỏ, bỏ hạt. Tất cả đem thái miếng vuông nhỏ. Mít cũng đem bỏ hạt rồi xé miếng nhỏ.

Bước 4: Nếu thích có thể trộn chung tất cả các loại hoa quả với đường. Chia đều hoa quả vào các cốc rồi cho vào ngăn mát tủ lạnh vài tiếng để các loại hoa quả thật lạnh và ngấm đường.

Bước 5: Trước khi ăn thì thêm vào cốc hoa quả một ít sữa đặc có đường, một ít sữa chua.

Sau đó trộn đều chúng với nhau. Vậy là được những cốc hoa quả dầm tươi ngon hấp dẫn rồi.

Chúc bạn thành công với món hoa quả dầm nhé!